Nhiều người Mỹ nói với Tony
là họ không dám mua xe của Hàn Quốc sản xuất cho đến khi xem xong bộ phim “Những
tay đua kiệt xuất” trên truyền hình. Câu chuyện thành công của họ luôn là một
bài tập tình huống (case study) được dạy ở các trường kinh doanh lớn như
Harvard Business School. Mời các bạn cùng tham khảo.
Thập niên 1960, Hàn Quốc là một trong những nước nghèo đói nhất châu Á. Năm
1968, người Hàn quyết định tham khảo các bộ sách giáo khoa của các nước tiên tiến
(đặc biệt là của Nhật), đem về dịch ra và giảng dạy, ngoại trừ các môn người
Hàn phải soạn như địa lý Hàn Quốc, lịch sử Hàn Quốc và văn học Hàn Quốc. Vì họ
biết rằng, người Nhật đã đầu tư cho giáo dục ra sao để mãi là dân tộc châu Á
duy nhất trong khối G7. Và các kiến thức khoa học tự nhiên như toán lý hóa sinh
đều là tiến bộ và phát minh của người phương Tây, kiến thức phổ thông này thì
nước nào cũng giống nước nào, không cần phải biên soạn lại. Hàn Quốc muốn trở
thành một bản sao mới của Nhật, nền kinh tế dựa trên 3 yếu tố là lòng tự hào
dân tộc, tính kỷ luật và đạo đức của toàn thể xã hội.
Đúng 20 năm, năm 1988, Hàn Quốc đăng cai Olympic Seoul, cả thế giới không ai
tin vào mắt mình khi thấy kỳ tích sông Hàn. Ô-tô, xe máy, dệt nhuộm, hóa chất,
đóng tàu, điện tử, thực phẩm...bên Nhật có cái gì thì bên này có cái đó, dù dân
số Hàn chỉ bằng 1/3. Không ai biết trong 20 năm đó, cả dân tộc Hàn Quốc đã quyết
tâm thoát nghèo như thế nào. Trên tivi chỉ có 2 chương trình là "dạy làm
người" và "dạy làm ăn", từ cái văn minh nhỏ xíu như nụ cười của
một nhân viên bán hàng, đến cách quản lý chi phí của một quán cà phê, đến cách
tạo dựng một nhà máy. Sản xuất và sản xuất. Tài năng là phải đầu tư vào sản xuất.
Họ mua hầu hết mọi sản phẩm nước ngoài về lục tung lên, mày mò sản xuất y chang
như vậy. Từ một dân tộc "xin việc", tức các doanh nghiệp nước ngoài đến
đặt nhà máy và thuê lao động Hàn, Hàn Quốc bắt đầu khan hiếm lao động phổ thông
và phải xây dựng các nhà máy ở nước ngoài, những nơi luôn thừa lao động tay
chân. Hàn Quốc đã thành công trong việc tiếp nối Nhật Bản thành dân tộc đi cho
việc. Người Hàn ra nước ngoài là làm ông chủ, làm quản lý, phỏng vấn và trả
lương cho người khác, thay vì đi xin việc, chờ phỏng vấn và được trả lương như
các thế hệ trước.
Năm 1988, khi pháo hoa thắp sáng 2 bờ sông Hàn, khi tiếng quốc ca trỗi dậy, người
Hàn Quốc đang chạy xe trên đường bỗng dưng dừng xe, bước xuống, cúi đầu. Những
bàn tay chai sạn đan vào nhau và họ cười trong nước mắt. Hàn Quốc giờ đây đã bước
chân vào nhóm 24 quốc gia thịnh vượng nhất loài người. Nhưng thách thức mới lại
xuất hiện, vì bây giờ không phải là Nhật Bản nữa, mà là Hồng Kông và Singapore,
2 cực hút nam châm của cả châu Á về tài chính, thương mại và giải trí. Thuở đó,
phim Hồng Kông tràn ngập thị trường và không có đối thủ. Người Hàn tuyển chọn
ngay 2.000 sinh viên ưu tú nhất, cử sang Hollywood, điên cuồng học hành, từ đạo
diễn, diễn viên, phục trang đạo cụ ...4 năm sau tốt nghiệp, năm 1992, những bộ
phim Hàn Quốc đầu tiên ra đời như Cảm xúc, Mối tình đầu, Hoa cúc vàng, Anh em
nhà bác sĩ... với một thế hệ diễn viên đẹp từng milimet và hợp nhãn người châu
Á. Ngành làm phim phối hợp với ngành thời trang, mỹ phẩm và hàng tiêu dùng, bắt
đầu xâm nhập vào các thị trường. Đại sứ quán Hàn Quốc tại các nước có nhiệm vụ
dịch thuật ra tiếng địa phương và tặng không cho các đài truyền hình, tạo ra
làn sóng Hallyu nổi tiếng. Người Nhật quay ngược lại hâm mộ tài tử Hàn Quốc một
cách điên cuồng, người Trung Quốc điên đảo. Các nước Đông Nam Á thì chỉ biết
"ụ pa ơi, ụ pa hỡi". Phim Hồng Kông bị đá văng ra khỏi thị trường cho
thuê băng đĩa.
Năm 1988, ngần ấy người được khuyến khích đi Milan và Paris để học về thời
trang, mỹ phẩm. Các tập đoàn như xe Kia, Samsung, Hyundai còn thuê cả ê-kip thiết
kế của các hãng xe Đức như Mercedes, BMW làm việc cho họ, với tham vọng xuất khẩu
xe sang Mỹ và châu Âu. Muốn bán cho Tây thì bao bì nhãn mác phải có óc thẩm mỹ
của Tây, chứ kiểu" tròn tròn xinh xinh" của dân châu Á, Tây không
thích, không bán được. Liên tiếp nhiều năm, xe của Hyundai, KIA là những nhãn
hiệu bán chạy nhất ở Bắc Mỹ và châu Âu, nhất là sau bộ phim “Những tay đua kiệt
xuất”. Những sinh viên giỏi toán nhất được khuyến khích xin học bổng theo học
ngành tài chính ở các đại học lớn trên thế giới, với tham vọng biến Seoul thành
trung tâm tài chính như London, New York. Du học sinh Hàn cực kỳ kỷ luật, họ học
ngày học đêm và kéo rầm rập về nước khởi nghiệp, không ai xin thẻ xanh thẻ đỏ
hay hôn nhân giả để ở lại. Mọi người góp tiền vào nhau và các quỹ đầu tư ra đời,
tự đi tìm kiếm các nhà máy mới khởi nghiệp be bé để rót tiền vào, tham gia vào
quản trị. Không ai chỉ trích, đổ lỗi cho ai, mỗi cá nhân chỉ góp sức góp trí để
xây dựng các doanh nghiệp lớn mạnh hơn, với tinh thần "giúp cho một người
Hàn giàu có là cả dân tộc Hàn thêm giàu có". Hệ thống bán lẻ Lotte
Kmart... phải có nghĩa vụ mang hàng hóa Hàn đi khắp nơi. Samsung bắt đầu tuyển
dụng những sinh viên giỏi nhất châu Á về cho học bổng thạc sĩ miễn phí với điều
kiện tốt nghiệp xong phải mấy năm phục vụ cho họ. Họ gom trí tuệ của cả châu Á
để chinh phục thị trường điện thoại thông minh và máy tính bảng, cạnh tranh đối
đầu với Apple, đối đầu với trí tuệ thung lũng Silicone, cứ như Airbus của châu
Âu cạnh tranh với Boeing vậy.
Người Hàn Quốc, dù dân thường hay sếp lớn, tất tần tật mọi thứ họ dùng phải
Made in Korea, dù lúc sản phẩm kém cỏi còn xấu xí và đầy lỗi của thập niên bảy
mươi hay hiện đại như bây giờ.Mỗi cá nhân chịu thiệt thòi một chút thì đã sao.
Muốn trở thành một dân tộc lớn thì mỗi cá nhân phải nghĩ lớn. Tài năng thì làm
chủ, ít tài hơn thì ủng hộ người chủ đó bằng cách tiêu thụ sản phẩm của họ sản
xuất ra. Nếu người tiêu dùng không ủng hộ sản phẩm nhem nhuốc của thời khởi
nghiệp, thì doanh nghiệp còn tồn tại đâu mà có sản phẩm tinh xảo sau này?
Tony nhớ lần đi Hàn đầu tiên, mùa thu năm 2005, bà chị ở Việt Nam ghi tên mấy
nhãn hiệu mỹ phẩm nhờ mình mua giùm. Ở cửa hang ở Seoul, cô bán hàng mặc bộ váy
veston đen, chạy như bay, leo lên kệ lấy hết sản phẩm này đến sản phẩm khác cho
tôi xem mấy tiếng đồng hồ, đều là mỹ phẩm của Hàn cả. Do tiếng Anh không tốt
nên cô cứ giải thích bằng tiếng Hàn đến lúc giọng khàn đặc. Đến lúc Tony lấy
tay chỉ hộp phấn Lancom, thì cô thất vọng và bật khóc. Giọt nước mắt nóng bỏng
của lòng tự hào dân tộc khiến Tony sững sờ, dù cô chỉ là một người bán hàng
bình thường trong muôn ngàn người bán hàng ở xứ sở kim chi này. Vì quá kính phục,
Tony bèn mua mấy hộp mỹ phẩm của Hàn sản xuất, dù chẳng biết có tốt không. Lúc
bước ra khỏi cửa hàng, ngoái lại, Tony vẫn thấy cô gập đầu cung kính.
Ngoài phố, gió bắt đầu lạnh, từng tốp học sinh chạy tập thể dục rầm rập trên vỉa
hè, những chiếc áo khoác thêu cờ quốc gia ở sau lưng. Và Tony biết, mang nặng
trên vai của mỗi công dân luôn là Tổ quốc.
Nguồn Tony Buổi Sáng
EmoticonEmoticon